LUẬT SỐ 24/2026/QH16: CHÍNH THỨC CẮT GIẢM 62 NGÀNH NGHỀ ĐẦU TƯ KINH DOANH CÓ ĐIỀU KIỆN, HIỆU LỰC TỪ 01/3/2027

Sau hơn nửa năm lấy ý kiến rộng rãi kể từ bản dự thảo lần hai do Bộ Tài chính công bố, ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI đã chính thức thông qua Luật số 24/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 tại kỳ họp bất thường. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027 và là đợt cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh quy mô lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây, tác động trực tiếp đến hầu hết doanh nghiệp và nhà đầu tư đang hoạt động tại Việt Nam.

1. Cắt giảm mạnh danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

1.1. 62 ngành, nghề bị cắt bỏ; 14 ngành, nghề bị sửa đổi

Thay đổi lớn nhất của Luật số 24/2026/QH16 là cắt giảm 62 ngành, nghề và sửa đổi 14 ngành, nghề trong Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, tương ứng khoảng 786 điều kiện kinh doanh cụ thể và 232 thủ tục hành chính được bãi bỏ hoặc đơn giản hóa^[1]. Số lượng ngành, nghề có điều kiện theo đó giảm từ khoảng 198 xuống còn 137 ngành.

1.2. Những ngành, nghề được đưa ra khỏi danh mục

Các ngành được đưa ra khỏi danh mục gồm: kinh doanh súng sơn (paintball); thiết bị, phương tiện chuyên dùng cho xe cứu thương; một số dịch vụ đấu giá tài sản; một số hoạt động dược phẩm, khoáng sản; và dịch vụ kế toán thuê ngoài. Đây là những ngành được đánh giá có thể quản lý hiệu quả qua quy chuẩn kỹ thuật, cơ chế hậu kiểm hoặc công cụ quản lý chuyên ngành khác, thay vì điều kiện đầu tư kinh doanh.

1.3. Những ngành, nghề vẫn được giữ lại vì lý do quản lý, an toàn

Các lĩnh vực ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh quốc gia, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, năng lượng, giao thông vận tải, bất động sản, xây dựng, giáo dục, y tế, nông nghiệp, bảo vệ môi trường và công nghệ thông tin vẫn được giữ lại trong danh mục 137 ngành, nghề có điều kiện, để bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước và an toàn cho cộng đồng.

2. Bổ sung ngành, nghề mới gắn với kinh tế số và cấm kinh doanh khí N2O dùng để hít

2.1. Ngành, nghề mới gắn với kinh tế số

Luật bổ sung một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện mới để theo kịp kinh tế số, gồm: dịch vụ liên quan đến tài sản mã hoá; dịch vụ nền tảng dữ liệu; sản phẩm, dịch vụ trung gian; dịch vụ phân tích, tổng hợp dữ liệu; và dịch vụ xử lý dữ liệu cá nhân - những lĩnh vực gắn liền với cơ chế ưu đãi cho dự án trí tuệ nhân tạo, bán dẫn theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Dịch vụ hỗ trợ thủ tục visa cũng lần đầu tiên được đưa vào danh mục ngành, nghề có điều kiện^[2].

2.2. Cấm hoàn toàn kinh doanh khí N₂O dùng để hít

Luật cấm hoàn toàn hoạt động kinh doanh khí N₂O (nitrous oxide) sử dụng cho mục đích hít ở người, trừ trường hợp phục vụ y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học và mục đích khác theo quy định của Chính phủ^[3]. Quy định này có hiệu lực sớm hơn Luật, từ ngày 01/01/2027; các hợp đồng kinh doanh khí N₂O đã ký trước đó chấm dứt hiệu lực cùng ngày, với 45 ngày để doanh nghiệp xử lý, thanh lý nghĩa vụ liên quan.

3. Quy định chuyển tiếp và lộ trình áp dụng

3.1. Với ngành, nghề vừa được bãi bỏ điều kiện

Doanh nghiệp đang sở hữu giấy phép, giấy chứng nhận đủ điều kiện liên quan được tiếp tục sử dụng cho đến hết thời hạn ghi trên giấy phép, không phải làm thủ tục cấp lại hay điều chỉnh theo quy định mới^[4]. Đối với hồ sơ đề nghị cấp, điều chỉnh, gia hạn giấy phép thuộc ngành nghề vừa được bãi bỏ mà đã nộp hợp lệ trước ngày Luật có hiệu lực nhưng chưa có kết quả, cơ quan nhà nước sẽ thông báo ngừng giải quyết và trả lại hồ sơ^[5].

3.2. Với ngành, nghề bị sửa đổi hoặc mới bổ sung điều kiện

Doanh nghiệp cần đối chiếu với nghị định hướng dẫn thi hành, dự kiến ban hành trước ngày 01/3/2027, để xác định chính xác điều kiện áp dụng. Khoảng cách hơn sáu tháng giữa thời điểm thông qua và thời điểm có hiệu lực (trừ quy định về khí N₂O) là thời gian để cơ quan quản lý và doanh nghiệp cùng chuẩn bị, rà soát cho phù hợp với danh mục mới.

4. Nhà đầu tư, doanh nghiệp nên chuẩn bị gì?

Với việc Luật số 24/2026/QH16 đã được thông qua và sẽ chính thức có hiệu lực từ 01/3/2027, nhà đầu tư và doanh nghiệp nên:

4.1. Rà soát toàn bộ ngành, nghề kinh doanh hiện tại và dự kiến đầu tư, đối chiếu với danh mục 137 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện mới để xác định ngành nào được bãi bỏ, sửa đổi hoặc bổ sung điều kiện;

4.2. Với ngành, nghề vừa được đưa ra khỏi danh mục điều kiện, cập nhật lại hồ sơ pháp lý nội bộ nhưng không cần vội làm thủ tục xin cấp lại giấy phép trước hạn;

4.3. Nếu hoạt động trong lĩnh vực tài sản mã hoá, nền tảng dữ liệu, xử lý dữ liệu cá nhân hoặc dịch vụ hỗ trợ visa, chủ động tìm hiểu sớm điều kiện đầu tư kinh doanh mới sẽ áp dụng từ 01/3/2027;

4.4. Nếu đang kinh doanh khí N₂O, rà soát toàn bộ hợp đồng hiện hữu để có phương án chấm dứt, xử lý tồn kho, nghĩa vụ hợp đồng trước ngày 01/01/2027;

4.5. Theo dõi sát tiến trình ban hành nghị định hướng dẫn thi hành Luật số 24/2026/QH16, dự kiến được thông qua trước thời điểm Luật có hiệu lực để nắm chi tiết điều kiện áp dụng cho từng ngành, nghề cụ thể;

4.6. Tham vấn đơn vị tư vấn pháp lý để đánh giá tác động cụ thể của các thay đổi đối với ngành, nghề đang và sẽ đầu tư, đặc biệt trong giai đoạn chuyển tiếp trước 01/3/2027.

Trên đây là những điểm mới quan trọng nhất của Luật số 24/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư - đợt cải cách điều kiện đầu tư kinh doanh có quy mô lớn nhất trong nhiều năm qua tại Việt Nam. Trường hợp cần tư vấn về điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục pháp lý liên quan hoặc đánh giá tác động của Luật số 24/2026/QH16 đối với hoạt động cụ thể của doanh nghiệp, Lexsol luôn sẵn sàng đồng hành và cung cấp các giải pháp pháp lý phù hợp.

Xem thêm: Đầu tư ra nước ngoài <7 tỷ không cần giấy phép từ 2026