LUẬT SỐ 22/2026/QH16: 10 ĐIỂM MỚI VỀ NGƯỜI LAO ĐỘNG VIỆT NAM ĐI LÀM VIỆC Ở NƯỚC NGOÀI, HIỆU LỰC TỪ 01/3/2027

Ngày 24/8/2026, cùng thời điểm thông qua Luật sửa đổi Luật Đầu tư, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật số 22/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027. Nếu Nghị định 283/2026/NĐ-CP (có hiệu lực vào tháng 9/2026) tập trung vào chế tài xử phạt, thì Luật số 22/2026/QH16 sửa đổi trực tiếp các quy định gốc về điều kiện hoạt động, quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp dịch vụ, với khoảng 10 nhóm điểm mới quan trọng.

1. Gỡ bớt thủ tục xin phép nhưng siết trách nhiệm công khai thông tin

1.1. Bỏ thủ tục xin phê duyệt trước khi chuẩn bị nguồn lao động

Doanh nghiệp dịch vụ không còn phải xin phê duyệt của cơ quan quản lý nhà nước về lao động trước khi tiến hành các hoạt động chuẩn bị nguồn lao động (thông tin, tư vấn, tuyển chọn sơ bộ, hợp tác đào tạo kỹ năng); thay vào đó chỉ cần thông báo bằng văn bản cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thực hiện hoạt động, tối thiểu 3 ngày trước khi bắt đầu^[1].

1.2. Siết nghĩa vụ công khai, cập nhật thông tin trong 5 ngày

Đổi lại, doanh nghiệp phải đăng tải trên trang thông tin điện tử của mình và cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia trong vòng 5 ngày kể từ khi có thay đổi về người đại diện theo pháp luật, nhân sự phụ trách, địa chỉ trụ sở, chi nhánh, cơ sở đào tạo, giáo dục định hướng và các thông tin khác theo quy định của Chính phủ^[2].

2. Siết điều kiện thu phí đào tạo, cấm ủy quyền tuyển chọn qua trung gian

2.1. Chỉ được thu phí đào tạo sau khi lao động ký hợp đồng

Doanh nghiệp dịch vụ chỉ được thu phí đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề, ngoại ngữ sau khi người lao động đã được phía sử dụng lao động nước ngoài lựa chọn và ký hợp đồng lao động^[3], thay vì thu trước như một số trường hợp từng xảy ra trên thực tế.

2.2. Cấm ủy quyền tuyển chọn cho bên thứ ba

Doanh nghiệp dịch vụ phải trực tiếp thực hiện việc tuyển chọn người lao động, không được ủy quyền hoặc giao lại cho tổ chức, cá nhân khác^[4] - nhằm hạn chế tuyển chọn qua nhiều tầng trung gian, phát sinh chi phí bất hợp lý cho người lao động.

3. Mở rộng phạm vi hạn chế, chế tài mạnh hơn với doanh nghiệp vi phạm

3.1. Mở rộng cấm đưa lao động làm massage, đến khu vực rủi ro

Luật mở rộng diện cấm đưa lao động làm công việc massage ra toàn bộ các hình thức dịch vụ massage ở nước ngoài^[5], thay vì chỉ giới hạn trong nhà hàng, khách sạn, cơ sở giải trí như trước. Luật cũng mở rộng việc cấm đưa lao động đến khu vực có nguy cơ xung đột vũ trang hoặc khu vực mà cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài khuyến cáo công dân hạn chế hoặc không nên đến^[6], thay vì chỉ áp dụng với khu vực đang xảy ra xung đột như trước.

3.2. Thu hồi giấy phép, cấm cấp phép lại trong 5 năm

Doanh nghiệp hoặc người đại diện theo pháp luật bị thu hồi giấy phép do gian dối, lừa dối hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho người lao động sẽ không được cấp giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài trong thời hạn 5 năm kể từ ngày bị thu hồi^[7].

4. Bổ sung nghĩa vụ bảo vệ người lao động và xử lý tình huống doanh nghiệp phá sản

4.1. Hợp đồng phải quy định rõ chấm dứt, tranh chấp, bồi thường

Hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài phải quy định rõ điều kiện đơn phương chấm dứt hợp đồng, cơ chế giải quyết tranh chấp và trách nhiệm bồi thường giữa các bên^[8]. Doanh nghiệp dịch vụ phải duy trì đại diện tại nước tiếp nhận lao động để hỗ trợ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động và kịp thời báo cáo các sự cố ảnh hưởng đến an toàn, tính mạng, sức khỏe của họ^[9].

4.2. Quy định khi doanh nghiệp bị mở thủ tục phá sản

Khi doanh nghiệp dịch vụ bị Tòa án thụ lý yêu cầu mở thủ tục phá sản, doanh nghiệp không được ký kết hợp đồng cung ứng lao động hoặc hợp đồng tuyển chọn mới, nhưng các hợp đồng đã ký trước đó vẫn tiếp tục được thực hiện theo pháp luật về phá sản^[10].

4.3. Phân cấp đăng ký hợp đồng thực tập về địa phương

Hợp đồng thực tập, nâng cao tay nghề ở nước ngoài có thời hạn từ 90 ngày trở lên sẽ được đăng ký tại cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp tỉnh^[11] thay vì Bộ Nội vụ như trước, giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục.

5. Doanh nghiệp dịch vụ nên chuẩn bị gì?

Với việc Luật số 22/2026/QH16 đã được thông qua và sẽ chính thức có hiệu lực từ 01/3/2027, doanh nghiệp dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài nên:

5.1. Rà soát, điều chỉnh quy trình chuẩn bị nguồn lao động từ cơ chế “xin phê duyệt” sang “thông báo” Ủy ban nhân dân cấp xã đúng thời hạn tối thiểu 3 ngày trước khi thực hiện;

5.2. Xây dựng quy trình nội bộ để công bố, cập nhật thông tin trên website doanh nghiệp và cơ sở dữ liệu quốc gia trong vòng 5 ngày mỗi khi có thay đổi về người đại diện, nhân sự, địa chỉ, chi nhánh hoặc cơ sở đào tạo;

5.3. Điều chỉnh lại thời điểm, quy trình thu phí đào tạo, bảo đảm chỉ thu sau khi người lao động được lựa chọn và ký hợp đồng lao động;

5.4. Chấm dứt việc ủy quyền tuyển chọn lao động cho bên thứ ba, tổ chức lại bộ phận tuyển dụng trực tiếp trong nội bộ doanh nghiệp;

5.5. Rà soát lại danh mục thị trường, ngành nghề đang đưa lao động đi làm việc, đặc biệt lưu ý nhóm dịch vụ massage và các khu vực được cơ quan đại diện Việt Nam khuyến cáo hạn chế;

5.6. Kiện toàn mạng lưới đại diện tại nước ngoài, xây dựng quy trình báo cáo sự cố và hỗ trợ pháp lý kịp thời cho người lao động;

5.7. Tham vấn đơn vị tư vấn pháp lý để rà soát lại mẫu hợp đồng, hồ sơ cấp phép và chuẩn bị các điều kiện cần thiết trước khi Luật chính thức có hiệu lực từ 01/3/2027.

Trên đây là những điểm mới quan trọng nhất của Luật số 22/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng - văn bản có tác động trực tiếp đến toàn bộ doanh nghiệp dịch vụ đang hoạt động trong lĩnh vực này. Trường hợp cần tư vấn về điều kiện hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài hoặc các quy định pháp luật lao động liên quan, Lexsol luôn sẵn sàng đồng hành và hỗ trợ doanh nghiệp.

Xem thêm: Nghị Định 283/2026/NĐ-CP: Mức Phạt Mới Trong Lĩnh Vực Lao Động, Bảo Hiểm Xã Hội Doanh Nghiệp Cần Biết